سوله ورزشی چیست؟
ورزش کردن اهداف مختلفی را دنبال می کند که مهمترین این اهداف عبارتند از: اهداف بهداشتی و تندرستی، اهداف پرورشی و اخلاقی، اهداف روانی و اجتماعی.
امروزه به ورزش فقط از جنبه تفریح نمی نگرند بلکه از جهات دیگر از جمله شغل از جایگاه ویژه ای برخوردار است. داشتن مکان مناسب برای انجام ورزش در شهرهایی که تراکم جمعیت زیادی دارند یک نیاز مهم و ضروری است. ورزش در رده های سنی مختلف یک امر مهم تلقی می شود. کمتر کسی امروزه ورزش را نادیده می گیرد حتی افرادی که دارای معلولیت جسمی و کم توانی جسمی هستند نیز ورزش را در برنامه زندگی خود قرار می دهند. از این رو با توجه به نیاز جامعه، جایگاه و خواهان آن، باید تدابیر ویژه ای اندیشیده شود چه در زمینه ساخت، چه در زمینه تجهیز و چه در زمینه سرویس رسانی و در دسترس بودن مکان ورزشی. یکی از ابتدایی ترین اقدامات برای این مقوله خرید زمین و ساخت مکان ورزشی می باشد.ورزش ها به صورت کلی در دو مکان انجام می شوند: فضای سرپوشیده و فضای سر باز. ورزش هایی نیز وجود دارند که به طور مشترک در فضاهای باز و بسته می توانند انجام شوند از جمله شنا. حال برای ورزش هایی که داخل فضای بسته انجام می شوند باید تصمیم بگیریم که چه نوع رشته ورزشی را برای ورزش در نظر می گیریم. چرا که برخی ورزش ها به مکان کوچک مثل سالن و برخی به مکان بزرگ مثل سوله نیاز دارند. سازه هایی که برای این موارد کاربرد دارند سوله ورزشی می باشند. سوله ورزشی باید دارای شرایط خاصی باشد. ساخت سوله ورزشی یکی از راه حل هایی است که جوابگوی ورزش هایی است که در مکان سرپوشیده انجام می شود. سالن های ورزشی به صورت چند منظوره نیز به کار گرفته می شوند تا بطور همزمان بتوان چندین رشته ورزشی را در آنجا انجام داد.
سوله کوچک برای سالن ورزشی
ورزشگاه های کوچک زیر مجموعه شبکه ورزشگاه های بزرگ شهری می باشند که حوزه پوششی آنها در حد محلات با عملکردی بسیار محدود می باشند. این ورزشگاه ها با هدف پر کردن اوقـات فراغـت، تـأمین سـلامت جسـم و روان و آموزش فنون ورزشی احداث می شوند و محیطی مناسب برای رشد استعدادها و هدایت افراد مستعد به سمت ورزش هـای قهرمانی است.
سازمان فضایی ورزشگاه های کوچک از پنج بخش اصلی شامل: سالن ورزشـگاه، فضـاهای جنبـی سـالن، فضاهای عمومی اداری، فضاهای پشتیبانی ورزشگاه و فضاهای آزاد و زمین هـای ورزشـی روبـاز تشـکیل می شود. در این سازمان فضایی سالن ورزشی نقش تعیـین کننـده و محـوری در ساخت مجموعه ورزشی دارد. بطوریکه سـایر فضاهای ورزشگاه به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در خدمت ایـن فضـا قـرار مـی گیرنـد.با توجه به آمار کسب شده از نمونه های موفق ورزشگاه های کوچک در سطح بـین المللـی، حـدود نسـبت مساحت های پنج عملکرد اصلی به صورت زیر گزارش شده است:
ابعاد سالن ورزشی حدود 60 درصد از کل مساحت زیر بنا است. فضاهای جانبی سالن حدود 15 درصد از کل مساحت زیر بنا را در بر می گیرد. فضاهای عمومی و اداری حدود 15 درصد از کل مساحت زیر بنا را اشغال می کند. فضاهای پشتیبان ورزشگاه حدود 10 درصد از کل مساحت زیر بنا را در بر می گیرد. فضاهای آزاد و محوطه های زمین های ورزشی سرباز، پارکینگ و محوطه سبز و دسترسی ها، 5 تا 10 برابر مساحت زیر بنای ورزشگاه در نظر گرفته می شود. سالن ورزشگاه های کوچک فقط برای ورزش هایی در سطح بازی های محله ای و تمرینات ورزشی بدون در نظر گرفتن جایگاه ثابت تماشاچی، طراحی و اجرا می شوند. در این نوع ورزشگاه ها هرگاه سالن کوچک دیگری برای ورزش هایی همانند: کشتی، بدنسازی، تنیس روی میز و ورزش های رزمی پیش بینی شود کارایی ورزشگاه دو چندان می شود. از این رو متمایز سازی عملکردی نباید مساحت کل سالن اصلی و سالن کوچک را به نسبت دیگر فضاها تحت ثاتیر قرار دهد و تغییر دهد.ابعاد سوله ورزشی بر اساس نوع رشته ورزشی
ابعاد زمین ورزشی فوتبال:
حداقل طول زمین ورزشی فوتبال ۲۵ متر و حداکثر طول ۴۲ متر، حداقل عرض ۱۵ متر و حداکثر عرض ۲۵ متر می باشد. این ابعاد در مسابقات بین المللی به حداقل طول ۳۸ متر و حداکثر ۴۲ متر، حداقل عرض ۱8 متر و حداکثر عرض ۲۵ متر تغییر می یابد. ابعاد سالن ورزشی فوتسال: حداقل طول سالن ورزشی فوتسال 38 متر و حداکثر طول 42 متر و حداقل عرض 18 متر و حداکثر عرض 25 متر در نظر گرفته می شود. ابعاد زمین ورزشی والیبال: طول زمین والیبال ۱۸ و عرض آن ۹ متردر نظر گرفته می شود. ابعاد زمین ورزشی بسکتبال: طول زمین بستکبال 28 متر و عرض آن 15 متر محاسبه می شود که ارتفاع سبد از زمین 3/5 متر و حداقل ارتفاع سالن نیز 7 متر در نظر گرفته می شود. ابعاد زمین ورزشی هندبال: طول زمین هندبال 40 متر و عرض آن 30 متر محاسبه می شود. ابعاد استخر استاندارد: برای ساخت استخر معمولا سه سایز استاندارد 13/5 در 25، 16 در 33 و 25 در 50 در نظر گرفته می شود. ابعاد زمین ورزشی بدمینتون: طول زمین بدمینتون 13/40 و عرض زمین 6/10 متر می باشد. ابعاد زمین ورزشی کشتی: حداقل قطر تشک کشتی 1/5 می باشد اما معمولا در سوله ورزشی کشتی چند تا تشک تعبیه می شود از این رو باید فواصل بین تشک ها و تعداد آنها را در ساخت سوله در نظر گرفت.
مزایای سوله ورزشی نسبت به دیگر سازه ها
یکی از مهمترین مزایای سوله ورزشی نسبت به دیگر سازه ها هزینه ساخت آن می باشد. مزیت بعدی مربوط به ابعاد می باشد برای برخی ورزش ها نیاز به فضای بزرگی دارند از این رو سازه ای جز سوله جوابگوی این نیاز نیست. اکثر کارخانجات، انبارها، تولیدی ها، پارکینگ ها، آشیانه های هواپیما، تعمیرات تجهیزات بزرگ و سنگین، سالن های ورزشی و... به فضای بزرگی نیاز دارند که فقط سوله می تواند کارساز باشد. از دیگر مزایای سوله وزن کمتر این سازه نسبت به دیگر ساختمان ها می باشد. در برخی ورزش ها به دلیل نیاز به فضای بزرگ وجود ستون یک عیب محسوب می شود پس سوله هایی که بدون ستون باشند پر کاربرد خواهند بود. در مواقع بروز بلایای طبیعی و زمانی که کمبود جا برای بیماران بیمارستانی داریم می توان از سوله ورزشی به عنوان پناهگاه و اقامتگاه استفاده کرد.
ساخت سالن های ورزشی با استفاده از اسکلت فلزی سوله مزایای خاص خود را دارد. چرا که این نوع سازه های فلزی در مقایسه با سـوله هایی همانند سوله صنعتی، سـوله دامداری، سوله کشاورزی و … از لحاظ ارتفاع و دهانه متفاوت هستند. سرمایه گذاران با ساخت این نوع سازه، علاوه بر اینکه می توانند درآمد روزانه خوبی کسب کنند، سبب افزایش قیمت زمین و جلوگیری از ادعاهای حقوقی ادارات و برخی نهادها در خصوص زمین و موقعیت سوله نیز می شود.